Bim ile yapılarınızı iki kere inşa edersiniz. Birinci olarak yapı her türlü unsuruyla bilgisayarda inşa edilir. Sorunları bu aşamada tespit edilip düzeltilir ve ikinci kez arazide sorunsuz olarak inşa edilir.

Bim (Building Information Modelling) yapı bilgi modellemesi demektir. Bilgi alışverişi ve birlikte çalışmayı kolaylaştırmak için bina yapım sürecinin 3 boyutlu ve dijital olarak temsil edilmesidir.

Bim Nedir?

Building Information Modeling (Yapı Bilgi Modelleme) 3 boyutlu parametrik ve nesne tabanlı modeller kullanarak, bir yapının yaşam döngüsü boyunca tesise ve/veya projesine ait birbiriyle uyumlu, koordineli ve ilişkili her tür bilginin tasarlanması ve kullanılması sürecidir. BIM bir program ya da ürün değil, bir yaklaşımdır. Projenin tüm ana süreçlerinde etkin olarak kullanılabilen sistem, işveren, tasarımcı, müşavir, yüklenici, alt yüklenici ve tedarikçiler arasındaki bilgi alışverişinin kalitesini ve hızını arttırarak, son kullanıcılar için en uygun ürünün ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Sistem, üç boyutlu sayısal modelleme yapısıyla görsel bir modelin çok ötesine geçerek, yapının imalatı ile ilgili tüm bilgileri içeren, sürekli geliştirilebilen çok fonksiyonel bir yönetim ve bilgi paylaşım aracı görevi görmektedir.

Otuz yıl öncesinde bilgisayarlar kullanılmadığından proje çizim ve hesaplamaları elle yapılırdı. Bilgisayarların çıkmasıyla mimarlık ve mühendislik alanında bir kültür değişimi oldu ve çizim ve hesaplamalar bilgisayarlarla yapılmaya başlanıldı. Şimdi de bim ile benzer bir kültür değişimi söz konusu olup, daha gelişmiş bilgisayar yazılımlarıyla, elektrik mühendisi, makine mühendisi, inşaat mühendisi, mimar, şantiye mühendisi ve planlama mühendisinin kullandığı yazılımlar birbiriyle konuşabilir hale gelmektedir. Bu sayede birbirinden kopuk şekilde çalışan bu birimlerin entegrasyonu sağlanmakta, oluşabilecek hatalı tasarım ve inşaat durumlarının önüne geçilmekte, tasarımda enerji verimliliği de sürecin bir parçası haline gelebilmekte ve çok ciddi miktarlarda verim artışı sağlanabilmektedir.

Bim Neden Gereklidir?

Abd' de 2007 yılında yapılan araştırmalara göre inşaat sektöründe yukarıda bahsedilen verimsizlikler sebebiyle her yıl en az 120 milyar $ kayıp olduğu tespit edilmiştir. NIST raporu "Cost Analysis of Inadequate in the U. S. Capital Facilities Industry' ye göre 2002' de iyileştirilmiş yazılımlar ve birlikte işlerlik sağlansa idi yıllık 15,8 milyar $' lık bir kazanç sağlanacağı tespit edilmiş.

Seri üretim sektörlerinden farklı olarak inşaat sektöründe farklı disiplinlerin ortak çalışması gerekir. Bu çok parçalı yapı genelde farklı lokasyonlarda bulunur. Üretilen projeler birbirine benzemez ve açık havada ve sistematiğe bağlanmamış çalışma şartları vardır. Anlaşmazlıkları çözmek ve projeleri zamanında ve bütçe dahilinde bitirmek için sürekli, doğru ve eş- zamanlı bilgi akışı gereklidir. Bu sebeplerle, teknolojik imkanların gelişmesiyle diğer sektörlerde verim artışı yaşanmaktayken inşaat sektöründe son 40 yılda tam tersi verim düşüşü yaşanmaktadır.

Türkiye'de Bim

Dünyanın bir çok ülkesinde bim kullanılmaktadır. Bir çok ülkede bim kullanımı yasal zorunluluk olup bim kullanılmadan yapı ruhsatı alıp inşaat yapılamamaktadır. Bizim ülkemizde bim henüz pek bilinmemekte olup kullanımı yok denecek kadar azdır. Istanbul 3. Havalimanı Projesi bim kullanılmadan başlamış fakat işin ortalarında koordinasyonun başka türlü sağlanamayacağı anlaşılarak bim ile devam edilmesine karar verilmiştir.

Bim Süreci Nasıl İşlemektedir?

Mevcut proje tasarım işleyişinde binalar birbirinden bağımsız iki boyutlu çizgilerle ve iki boyutlu görünümler üzerinden tanımlanır (plan, kesit ve görünüşler). Bir değişiklik olduğunda tüm görünümlerin güncellenmesi gerekir ve bu iş zaman alıcı ve hataya müsaittir. Ayrıca bu iki boyutlu çizimlerin üç boyutlu halini hayal etmek zordur.

Mimar iki boyutlu ilk çizimleri hazırlar ve bu çizimleri statik projeyi yapacak inşaat mühendisiyle, makine-tesisat projesini yapacak makine mühendisiyle ve elektrik projesini yapacak elektrik mühendisiyle paylaşır. Her birim kendi projesi üzerinde kendi hesaplamalarına göre çizimleri oluşturur ve her bir proje diğer projeleri de etkiler. İnşaat mühendisi statik analiz sonuçlarına göre odanın bir kenarına bir kolon koyar. Bu kolon elektrik mühendisinin oraya koymuş olduğu prizleri veya makine mühendisinin oraya koymuş olduğu radyatör tesisatını engelliyor olabilir. Tüm bu çalışmalar birbirinden kopuk devam eder ve tasarım aşaması kaçınılmaz olarak inşaat aşamasında ortaya çıkacak pek çok çakışmayla sonuçlanır.

Bim yönteminde çalışmalar ortak bir üç boyutlu bim modeli üzerinden devam eder. Mimar oluşturduğu modeli diger birimlerle paylaşır. İnşaat mühendisi binanın taşıyıcı sistemini yaptığı analizlere göre şekillendirir ve modeli diğer birimlere gönderdiğinde, sadece taşıyıcı sisteme ait nesneler onlardaki modelde güncellenir ve bu degişiklikler madde halinde görülebilir. Elektrik mühendisi elektrikle alakalı nesneleri tasarlar ve diger birimlerde benzer şekilde sadece bu nesneler güncellenir ve gösterilir. Tüm çalışmalar üç boyutlu devam ettiği için, hataların tespit edilebilmesi ve düzeltilebilmesi çok daha kolaydır. Tüm çalışmalar tamamlandığında ilgili bim yazılımıyla çakışma analizleri yapılır ve gözden kaçan çakışmalar program tarafından üç boyutlu olarak listelenir. Bu çakışmalar birimlerin yapacağı toplantılarla çözüme kavuşturulur ve model üzerinde düzeltilir. Bu sayede inşaat aşamasına çakışmaları düzeltilmiş ve daha doğru bir şekilde planlanıp tasarlanmış projeler gönderilir.

Ayrıca bim sayesinde yapının metrajı, maliyet tahmini ve bütçesi çok daha kolay ve doğru bir şekilde yapılır. Örnek olarak iki boyutlu çalışma şeklinde kapının gösterimi için kullanılan çizgileri tek tek sayarak o binada hangi tip kapıdan kaç adet olduğu tespit edilebilirken, bim modelinde kapı isimli akıllı nesneler kullanılmış olduğundan, bir tuşa basarak hangi kapıdan kaç adet olduğu otomatik olarak listelenecektir. Bu durum binadaki diger tüm kalemler için aynıdır ve istenirse programda hangi kapının bedelinin ne olduğu da tanımlanarak otomatik olarak maliyet tahmini de birkaç saniye içerisinde çıkarılabilmektedir.

Bim' in bir diğer faydası olarak 4d modelleme ve simülasyon özelliği bulunmaktadır. Oluşturulan bim modeli ile planlama departmanının hazırlayacağı iş planı ilgili yazılımla birbirine entegre edilebilmektedir. Bu sayede inşaat süreci 3 boyutlu olarak simüle edilebilmektedir. Örnek olarak inşaatın 70. gününde inşaat sahasındaki durumun nasıl olacağı birebir görülebilmektedir. Bu sayede şantiye ekibi inşaat süreciyle ilgili toplantılarında bu simülasyonları kullanabilmekte ve örnek olarak hangi aşamada malzemelerin nereye konulabilecegi, vinçlerin hangi konumda olması gerektigi gibi pek çok kararı gerçege yakın görüntüler üzerinden düşünüp verebilmektedir.

Bim Neler Kazandırır?

• Tasarım sürecinde, koordinasyonun ve oluşabilecek sorunların oluşmadan önlenmesinin sağlanması
• Maliyet hesaplarında hata paylarının minimize edilerek, rekabet gücünün arttırılması
• Uygulama aşamasında, uygulama hataları, değişiklik talepleri, malzeme, makine ve işçilik kayıplarının minimize edilmesi
• Lojistik sisteminin en uygun şekilde planlanmasının sağlanması
• Kontrat yönetiminde oluşacak sorunların minimize edilmesi
• Süresel sapmaların minimize edilmesi
• Nakit akışının ve maliyetlerin etkili olarak kontrol edilmesi
• Proje süreci ile ilgili dataların, daha sonraki analizlerde kullanılması amacıyla saklanması
• Stratejik kararların hızlı ve doğru olarak verilmesi
• Proje ile ilgili raporların şeffaf ve anlaşılır olarak oluşturulması
• İnşaat atıklarının minimize edilerek, çevre etki değerlendirmesinin daha etkili yapılması
• Belirsizlikleri minimize ederek, tarafların aldığı risklerin netleştirilmesi
• İşveren memnuniyetinin ve karşılıklı güvenin arttırılması
• İnşaat kontrol kalitesinin yükseltilmesi, bu sayede depreme dayanıklı ve kaliteli yapı stokunun arttırılması
• Çevreci yapı çözümleri olarak adlandırabileceğimiz, "Green Building" konseptinin en doğru şekilde uygulanmasının sağlanması şeklinde özetlenebilir
• BIM konusunda öncü olan firmalar, müşteri portföylerinin kalitesini arttırarak, yüksek karlılığa daha kolay ulaşabilirler